Centro Feto Enclave Oecusse

Centro Feto Enclave Oecusse
Servi ba Feto Oecusse, Servi ba Feto Timor

23 May, 2011

CFEO Halao Treinamentu Observasaun konkluzaun ba Lider ONG sira iha Distritu Oecusse

Treinadora husi CEDAW Working Group, Laura Pina depois remata treinamento partisipa iha Radio Talk Show



Grupu diskusaun kiik identifika no desenvolve planu akasaun hodi observa lalaok Rekomendasaun CEDAW tuir sira nia Visaun no Misaun

Partisipantes husi ONG 20 foto hamutuk hafoin remata treinamento durante loron 5

09 May, 2011

CFEO nia Komunikadu Imprensa Relasiona ho Aprovasaun Alterasaun Lei ba Eleisaun Parlamento Nasional

Hafoin lee tiha iha Buletim Monitorizasaun Parlamento fo sai husi Judisial System Monitoring Program ( JSMP ) edisaun Sigunda 9 2011, Titlu Parlamentu Aprova Alterasaun Lei ba Eleisaun Parlamentu Nasionál

Centro Feto Enclave Oecusse (CFEO) konvoka kedas diskusaun espesial ida atu hare ba assuntu ne'e hodi debate iha diskusaun ho membrus feto sira iha base inklui grupu feto sira iha Partidu Politika.

CFEO ho ida ne'e hatoo rekomendasaun makaas no ijiji ba partidu Politika 26 ne'ebe oras ne'e dadauk rejisto ona iha Ministeriu Justica hodi bele adopta lalais alterasaun Lei ba eleisaun Parlamento Nasional nian hodi asegura involvemento feto iha lista apresentasaun kandidaturas ba eleisaun Parlamentar oin mai.

Hare mos ejijensia husi Plata Forma Aksaun 2007 husi Kongresso REDE FETO TIMOR LESTE nian hodi hasae kondisoens afirmativas ba numeru partisipasaun vida feto iha politika hodi nune CFEO mos urjentemente ijiji ba CNE atu tau mekanismu diak i simples hodi bele sukat no monitoriza lalaok Partido nian liu husi asegura politika oinsa bele hetan no atinji rekerementus husi numeru lista apresentasaun kandidatura husi feto ida entre mane 2 hanesan vigora ona iha Lei ba Eleisaun Parlamento Nasional.

CFEO mos nudar organizasaun feto base iha Oekusi ho ksolok tebes hakarak koopera ho Partido ne'ebe deit hodi fo assistensia ba aumenta kapasidade no kualidade feto sira nian hasoru eleisaun geral PN tinan 2012.

Anastasia de Jesus da Silva nudar Manager Programa mos rekomenda ba UN WOMEN atu fo assistensia makaas liu tan ba tau mekanismu monitorizasaun no evaluasaun ne'ebe makaas atu hare ba oinsa Lei ne'e praktikamente egual ba feto no mane iha de vakto no de jure.

Atu hetan infórmasaun kle’an favor kontaktu direitamente:

Anastasia de Jesus da Silva
Manager Programa CFEO
+ 670 7780445


Delegadas OPMT Oecusse nain 9 partisipa II Kongreso nasional iha Dili

Centro Feto konsege dada lia liu husi telefone ba sekretariada OPMT distrito Oekusi antes remata II Kongreso Nasional OPMT iha Dili nebe halao iha Sentru Konvensaun Dili nian durante loron 4 husi 4-7 Maiu 2011.

Tuir klarifikasaun husi sekretariada OPMT Distrito Oekusi nain, tuir lolos iha hamutuk delegadas nain 11 maka marka presenja maibe tamba delegadas nain 2 okupadu liu tantu nune uniku nain 9 deit maka konsege partisipa iha Kongreso OPMT II nian iha Dili.

OPMT hanesan organizasaun feto parte ba partidu FRETILIN nian hetan mos apoiu husi Centro Feto i sai mos hanesan fundador ba Organizasaun feto ida nee iha tinan 2001 antes harii CFEO.

Prekupasaun husi delegadas sira nian se representa mos hanoin lisuk husi maluk feto sira husi organizasaun OPMT iha Oekusi liu-liu hanesan hare tiha ona iha Konferensia distrito iha fulan Fevereiru liu ba.

Delegadas hirak ne'e se fila fali ba Oekusi iha Sigunda dia 9 Maiu 2011.

ba informasaun klaru liu tan kontakta

Anastasia de Jesus da Silva

Manager Programa
Centro Feto Enclave Oecusse
+ 670 7780445

28 April, 2011

Delegadas CNRT Oecusse nain 41 se partisipa iha 2 Congreso Nasional , Kuitado Feto ida deit


Publika iha TOLAS Toba in lasi, Publika informasaun husi Oecusse
Hela loron ida deit tan atu realiza Congresso nasional ba dala rua CNRT nian iha Dili , CNRT distritos Oecusse mos prepara aan dadauk, inklui hare lista delegadas sira nain 41 ne'ebe sei arangka husi Oecusse ho Ferry KMP Pulau Sabu husi Oecusse ba Dili.

Wainhira hatan ba TOLAS nia konfirmasaun kona ba Komposisaun Delegadas CNRT Oecusse nian ba iha Conggresso ida ne'e, Firmino Taeque nudar Sekretario Geral CNRT Oecusse hatan katak ' hamutuk delegadas nain 41 mak sei arrangka ba Dili no entre delegadas 41 ne'e feto ida no mane 40'

Tuir Observasaun TOLAS, antes realiza Congresso nasional ba dala 2 ne'ebe sei halao iha Dili husi 29-1 Maiu 2010 ne'e la iha Kongresso nivel distrito atu hili delegadas sira so uniku Congresso ne'ebe halao iha tinan 2010 CNRT Oecusse konsege halao Konferensia ba dala uluk nian i resulta hili estrutura foun no Jacob de Araujo eleito nudar Koordenador Distrito.

TOLAS alende ne'e mos hare katak mayoria spanduk no informasaun ba Congresso CNRT nian barak liu kobre deit iha Cidade Dili hanesan Kapital maibe la too iha Nivel Distrito.

wainhira liu husi TOLAS nia Facebook husu ba lee nain sira nia hanoin sa mak bele sai hanoin diak ba delegads CNRT Oecusse sira tuir Ozy Atoni -Oekussi hateten katak "

Tolas:Husi hw nia analize pesoal durante ne'e Katak,, Delegadus partidu CNRT husi distritu oe-kusi se iha maibe numeru sei menus tanba kestaun barak, kestaun ida mak karik tanba durante ne'e CNRT iha oekusi iha problema interna partidu ni...an hahu kedas husi 2007,halo militantes barak mak sai husi CNRT inclui mos ema sira ne'e sakrifisiu makas ba CNRT hodi manan iha Oekusi iha 2007. Hw fiar katak CNRT nia delegadus sira husi oekusi sei foka sai problema ida ne'e durante Cogresu. Ikus liu hw nia konkluzaun katak Partidu atu atrai simpatizantes no militantes ne'ebe barak husi tereinhu ne'e laos tanba partidu ne'e Naran boot k partidu historiku nian, maibe povu sei hili kuandu iha partidu ne'e rasik iha ema ne'ebe hamosu hanoin k programa trategica hodi bele dezemvolve povu ATONI OE-KUSI. Hw espera povu ATONI Oe-kusi tomak persiza loke matan didiak hodi fihir ba ema ne'ebe mak iha interese duni ba Povu oe-kusi nia moris diak no senti duni katak povu Atoni oekusi persiza moris diak..hw mos fiar katak Povu Atoni oe-kusi matenek nain duni no sei fihir liu ba ema ne'e kaer partidu refere iha Oekusi no sira sei la fihir liu ba Partidu nia Naran. HW mos hakarak fo Sugestaun ida ba TOLAS karik iha oin mai bele publika mos Partidus politika iha distritu oekusi konaba sira nia iha hanoin ba elisaun geral 2012. Gracia ba TOLAS NIA HANOIN IDA NE'E,,,

TOLAS mos lamenta kona ba tamba sa numeru delegadas Feto menus liu kompara ho delegadas mane maibe lahetan klarifikasaun klaru no hetan deit reafirmasaun katak delegadas nee hili ona hanesan nee no sei laiha mudansa.
Antes nee, Partidu CNRT hanesan partido Mayoria promove tebes direitu ba egualidade hanesan entre feto no mane lahare ba differensia generu no seksu no espera ida ne'e bele sai lisaun ba Partido seluk iha Oecusse mos atu aumenta partisipasaun feto inklui kedas husi komposisaun delegadas hodi nune espera representantes feto sira nia lian bele rona netik iha congresso nasional partido ida-idak nian.

05 April, 2011

Oxfam International Lansa relatorio ; THE BLUE PRINT for UN WOMEN

Liu husi nia relatoriu Komprensivu ida ho Titlu : "the Blueprint for UN Women", Oxfam International lansa ekspresaun husi kauje 100 Organizasaun advocasia ba egualidade Jeneru nian iha Mundu saida mak sira nia hanoin atu sai hanesan prioridades ba Divisaun FETO UNO nian 

Hanesan fo sai iha Oxfam Press Release Fevereiru liu ba, Husi Farah Karimi , Directora Eksekutivu Oxfam Novib hateten katak " Mensagem hirak husi kuaje aktivista atus resin maka hateten UN Women ho makaas no klaru : Besik sai tan ba Feto no ajuda sira hakbiit sira atu muda sira nia  vida.
( Tradusaun laos offisial  husi “The message hundreds of activists are telling UN Women is loud and clear: reach out to women and help empower them to change their lives. ”)
 
Relatoriu ne'e lansa relasiona ho inkontru annual Commisaun on the Status of Women ( CSW ) ou Komisaun Estatuta Feto UNO nian iha Nova Yorke foin lalais iha Fevereiru 24-2011.

Prinsipal rekomendasaun boot liu ne'ebe relatorio ne'e fo sai  Tuir CFEO nia hare katak kuaje 2/3 ou besik 72 % aktivista feto hotu husi organizasaun 100 iha Mundo nee hateten katak Divisaun Feto UNO nian tengki tau hanesan prioridade aas tebes ba HAPARA VIOLENSIA KONTRA FETO. 
 
Tuir Anastasia de Jesus da Silva iha CFEO Oecusse, Oxfam hanesan Konfederasaun International ida nebe kompustu husi liu nasaun 14 oras ne'e dadauk servisu iha nasaun foin mak desenvolvidu sira besik 98 inklui iha Timor Leste no Distrito Oecusse . Hanesan parseiru Oxfam ba promosaun egualidade Jeneru iha Timor Leste liu-liu Oecusse, CFEO Oxfam iha Timor leste sei supporta makaas liu tan Parseiru sira hodi simu no buka solusaun ikus liu atu hapara mukit no injustica iha Timor Leste.
 
Divisaun UNO Feto nian hanesan Divisaun foun ida foin estabelese hafoin UNO istuda ba progressu naruk assistensia UNO ba feto iha mundo tomak. 

Atu taka ninia dada lia ba Blogspot ne'e : Anastasia mos aumenta tan katak " CFEO kongratula mos Unidade FETO UNO nian iha Timor Leste no espera bele kuntinua servisu hamutuk ba oin hodi promove egualidade jeneru iha Timor Leste liu-liu Oecusse.

" Hau hanoin, Divisaun UN Women hanesan divisaun ida ke espesial atu Organizasaun Feto hotu bele hakbesik ba hodi servisu hamutuk, maski liu tinan 4 ona CFEO sai parseiru seluk agencia UN nian ami bele hare katak presenja divisaun foun ne'e se hatan ba ejisensia husi rekomendasaun ema hotu nian, liu-liu hanesan fo sai iha 'the Blueprint for UN Women " husi Oxfam nia Relatorio ne'e.

Atu hetan informasaun klaru liu tan bele kontakto ba 
Anastasia de Jesus da Silva
CFEO Program Manager
Oecusse Office
telf + 670 7780445
email ; centrofeto_enclaveoecusse@yahoo.com

 

14 March, 2011

Iha Kondisoens Krizi ba FOS, feto sira kuntinua halibur hamutuk hari Kooperativas kiik

Feto sira ne'e fulan-fulan halibur hamutuk iha sira nia uma, dala ruma husi lorokraik to kalan dala ruma husi dader too meudia, sira halibur hamutuk rai osan funan kooperativas rai no haburas osan nian, UBSP ( usaha bersama simpan pinjam).

Fulan Marsu sai fulan ne'ebe tristeja tebes ba feto maluk sira , folis fos ne'ebe sae makaas halo sira mos tur la metin iha uma, maski oras ne'e familia ida tengki sustenta aan hodi sosa fos Oecusse ( MAMRAMU) ho kopu ida Dolar USD 1.00 la halo sira pasifa.

Lusia Lasi, Koordenador grupu SINAR MULIA, wainhira dada lia ho CFEO Sigunda Dader iha sira nia reuniaun mensal informa katak ' osan fulan Marsu nian agora ami koko atu hahu negosiu tetu fos, ami sei simu FOS MAMRAMU husi suco seluk no koko atu distribui ho pakote ne'ebe bele sustenta husi ami nia membrus sira.

Feto sira iha tempu krizi no mukit ba aihan uma laran sempre sai inisiador ba buka dalan seluk, maski nune ita sempre haluha partisipasaun feto sira nian iha foti dezisaun liu-liu iha programa Siguransa Alimentar sira.
Posted by Picasa

11 March, 2011

SEPI no OXFAM INTERNATIONAL suporta realiza atifidade LMF iha Distrito Oecusse

Oesilo, Kinta Feira, 11 Marsu hola fatin iha Iskola Pre Sekundaria Oesilo, Oxfam International no Sekretario Estadu Promosaun Igualidadi Distrito Oecusse realiza atifidades komemorasaun Loron Mundial Feto.

Kuaje atifidades durante loron ida tomak ne'e anima no partisipa feto maluk besik 120 resin kompostu husi grupu feto no grupu juventude.

Iha ninia lia menon ba abertura atifidades loron mundial Feto, Salvador da Cruz nudar pontus focal Direitu Humanu Administrasaun Distrito Oecusse apela no fo parabens ba inan feton sira nia kontribuisaun ba desenvolvemento Feto nian iha Timor Leste liu-liu iha Oecusse.

Popyeen Waas nudar Pontus Focal Jeneru Distrito Oecusse husi SEPI nian mos iha ninia intervensaun ba abertura fo agradesemento mos ba Oxfam International ne'ebe suporta ona mos atifidades ida ne'e liu husi Fundus atifidades nian.

Tinan-tinan mundu komemora loron Mundial Feto nian hahu kedas iha tinan 100 liu ba, tamba ne'e marka iha 2011 Thema International nian hare liu ba iha " Esforsu ba Proteksaun i aksesu oportunidade equal."

CFEO liu husi ninia kontribuisaun hanesan orador durante oras 2 resin ba iha atifidades ne'e haforsa liu tan ninia lia menon iha proteksaun ba feto vulneravel sira wainhira iha tempu akontese violensia no diskriminasaun.

Tuir Anastasia de Jesus da Silva, CFEO Manager hateten katak : nudar ONG ne'ebe servisu apoiu ba SEPI nia misaun ami kontribui no suporta atifidade Loron Mundia Feto ne'e, no espera ita bele halo atifidades hanesan iha tinan-tinan haleo Oecusse.